 |
 Çoğu insan tarafından zararları bilinmeyen kafeinin gerçekte vücutta ne tür tahribatlara yol açtığını biliyor musunuz?
Kafein, öncelikle insan bedeninin en önemli kumanda bölgelerinden biri olan merkezi sinir sistemine etki etmektedir. Yani tüm olumsuz etkileri önce çok hassas özelliklere sahip sinir sisteminde meydana getirmektedir. Halk arasında duyarlılığı artırmak, baş ağrısını geçirmek gibi özellikleri olduğu iddia edilse de, bunların her insan için geçerli olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca modern tıbbın günümüzde ortaya koyduğu gibi; kafein, insan vücudunu olumsuz etkileyip kalıcı tahribata sebebiyet verecek derecede zararlı bir maddedir.
Kafeinin Vücuttaki Yıkıcı Etkileri Nelerdir?
Bir fincan kahve mideye ulaştıktan 15 dakika sonra kana karışır ve etkileri hissedilmeye başlar. Bu etkiler şöyle sıralanabilir:
- Beyne giden kan damarlarını daraltır: Damarların daralmasını beyin bir tehdit olarak algılar ve savunma tepkisi olarak uyanık kalınmasını sağlar.
- Stres hormonlarının yükselmesine neden olur. Bu şekilde kan basıncını ve nabız atışını hızlandırır, kan damarlarını daralttığından el ve ayaklarda soğumaya neden olur, mide asit seviyesini yükseltir. Bu durum, vücudun stres altında verdiği tepkilere yakındır.
- Adrenalin ve dopamin hormonlarının salgılanmasını artırır. Adrenalin uyanıklık ve aktifliğin artmasını, dopamin ise beyindeki keyif merkezlerinin uyarılmasını sağlayan hormondur. Bu şekilde vücudun enerji seviyesi artar, uyanık ve dinç olma, keyif ve rahatlık hislerinde kısa süreli artış olur.
Kafeinin Zararları
Uykusuzluk ve İnsomnia (uyuyamama) Gibi Rahatsızlıklara Yol Açabilir
Kafein maddesi, uyku düzenini bozar veya ani uyku bölünmeleri oluşturur. Özellikle yaşlılarda, uykusuzluk problemleri, endişe ve huzursuzluk artar.
Alerjisi Olanlarda Yan Etkiler Meydana Getirir
Bazı besinlere, boya maddelerine ve diğer herhangi bir maddeye alerjisi olan kişiler ile ilk defa kafein içeren ilaç kullanacak olanlar kafein kullanmadan önce mutlaka doktora danışmalıdırlar. Çünkü bu tip kişilerde istenmeyen yan etkiler ve tehlikeli sonuçlar olabilir. Heyecan, aşırı sinirsel tepkiler, endişe hali, dalgınlık, şaşkınlık, gözler kapalıyken bile ışık yansımaları oluşması gibi duyularda aşırı hassaslaşmalar, kulaklarda çınlamalar, kaslarda kasılmalar olabilir, kalp atışları hızlanır, düzensizleşir, deride kızarmalar ve vücutta ateş artışı görülebilir.
Hamileler Üzerindeki Tehlikeli Etkileri:
Kafein hamile kadınlarda kan dolaşımı yoluyla bebeğe geçer. Günde ortalama 150-300 mg kafein kullanan hamile bir kadının, normalden düşük kiloda bir bebek doğurma ihtimali iki kat artmaktadır. Ayrıca 300 miligram (yaklaşık 3 bardak) günlük kafein kullanımı, bebeğin kalp atışlarını etkiler ve düşüğe neden olabilir.
Doğum Sonrası Dönemde Bebeği Olumsuz Etkiler
Emzirme döneminde kana karışan kafein, anne sütü aracılığıyla bebeğe geçer. 600 mg' lık kafein kullanımı olan annelerin emzirdiği bebeklerde, uyku sorunları ve çeşitli rahatsızlıklar görülebilir.
Bazı İlaçlarla Birlikte Kullanımı Risklidir
Bazı ilaçlar kafeinin vücuttaki etkileşimini hızlandırabilir ve ters etkilere yol açabilir. Doğum kontrol hapları, kalp ritmini düzenleyici ilaçlar, ülsere ve alkolizme karşı kullanılan ilaçlar kafeine tepki gösterebilirler.
Ayrıca kafein vücudun demir alışverişini de negatif etkiler, başka bir deyişle kansızlığa neden olur. Bu nedenle demir içeren hapları kullanan hastalar, kafein kullanımını sınırlamalıdırlar. Merkezi sinir sistemini düzenleyen ilaç kullanan kişiler de kafein kullanımını kesmelidirler.
Kafeinin Sebep Olduğu Rahatsızlıklar:
Peptik ülser
Düzensiz kalp atışı veya çarpıntı
Kalp rahatsızlıkları veya kalp krizi
Yüksek tansiyon
Karaciğer rahatsızlıkları
Panik atak, endişe ve psikolojik bozukluklar
Kemik yoğunluğunda azalma
Uzun süre kafein kullanan insanların vücutları, alınan doza bağışıklık gösterdiği için, ilerleyen zamanlarda kişi daha fazla kafein kullanmaya başlar. Aşırı kafein tüketenlerin bu dozu ani olarak kesmeleri isebaş ağrısı, yorgunluk, huzursuzluk, esneme ve rahatsız bir ruh haline yol açabilir.
Bu etkiler, kafein kullanımı bırakıldıktan sonra 1 –2 hafta sürebilir.
Kafein Hangi Yiyecek ve İçecek Maddelerinde Bulunur?
Kafein doğal olarak kahve, çay ve çikolatada bulunur. Kola, bazı gazlı içecekler ve enerji veren içecekler de kafein içerir. Bazı ağrı kesiciler, kilo kontrol hapları, sinir sistemini uyarıcı haplar, alerji ilaçları, soğuk algınlığı tabletleri ve çeşitli reçeteli ilaçlarda da kafein bulunmaktadır.
Kahve ile sigaranın beraber alınması sağlığa çok fazla zarar verir. Çünkü birlikte alınan kahve ve sigara, ayrı ayrı alınmasına oranla daha çabuk ve şiddetli bir bağımlılığa neden olur. Nikotin alımı bırakılarak kafeinli içeceklere devam edilirse, vücut kafeini nikotin gibi algılar. Bu nedenle sigarayı bırakanların, kafeinli içecekleri de mutlaka bırakması gerekir.
Önemli...
Yapılan araştırmalar, çocukların yetişkinlere oranla kafeine 3 kat daha duyarlı olduklarını ve onlar için, günde içilen bir kutu kolanın, bir yetişkinin içtiği 3 fincan kahveyle eş değer olduğunu göstermiştir. Kafeinin diğer bir kaynağı da yine çocukların çok sık tükettiği çikolatadır. Bu iki ürün çocukların çok küçük yaşta kafein ile tanışmasına ve kafeinin sağlıklarını daha erken yaşlarda tehdit etmesine neden olur.
Bu makale, İlmi Araştırma Dergisi 27. sayı (Eylül 2006) 52. sayfada yayınlanmıştır.
Bu eser 1.087 kez incelendi.
|
|
|
