 |
Yeryüzünde en yaygın olarak kullanılan lamba, akkor telli lambadır. Lambanın çalışma prensibi oldukça basittir: Elektrik akımı ince bir telden geçirilir. Tel, akım nedeniyle kızarır ve akkor haline gelerek etrafa ışık verir. Ancak burada, pek çoğumuzun haberdar olmadığı hassas bir ölçü vardır: Normal bir lambada sıcaklık, 2326oC’e kadar çıkar. Dolayısıyla lambada kullanılacak tel, bu yüksek ısıya karşı yüksek bir direnç gösterebilmelidir. Aksi takdirde daha ilk kullanımda, yüksek ısıyı kaldıramayan tel, ısınıp eriyerek kopacak ve lambadan uzun süreli olarak yararlanılamayacaktır. İşte bu noktada, erime sıcaklığı 3390oC olan ‘tungsten’, insanların hizmetine sunulmuştur.
Tungsten, yüksek erime sıcaklığı ve kolay şekil alma özellikleriyle ideal özelliklerle yaratılmıştır. Kullanılacak telin rahat şekil verilebilir olması çok önemlidir. Çünkü, erime sıcaklığı daha yüksek olan, ama zor şekillendirilen bir metal, kullanışlı olmayacaktır. Şöyle ki; lambanın içi, boş bırakılıp üretilecek olursa, mümkün olan en az enerji ile en çok ışık elde edilebilir. Ancak böyle olmaz; çünkü bu durumda, tungsten kullanıldıkça buharlaşacak ve soğuk olan lamba camını karartacaktır. Bunu önlemek için, lambanın içine argon gazı ilave edilir; argon gazı, ısıyı cama iletir ve buharlaşma nedeniyle kararmayı önler.
Aslında bu ısı kaybı, enerji kaybı demektir. Bu durumda yapılacak en iyi iş, telin boyunu uzun tutmaktır. Yüksek erime ısısına sahip metalin kolay şekillenebilme özelliği, işte bu noktada devreye girmektedir. Tungsten tel kolayca şekillendirilir, üzerinde minik sarmallar oluşturulur.
Anlaşılacağı üzere tungsten, insanlar için yaratılmış özel bir elementtir. Atomlarının dizilişi ve bağlarının niteliği, erime ısısı, şekillendirilebilirliği uygun nitelikte yaratıldığı için ondan yararlanabilmekteyiz. Tabi bu arada, argon gazının da bu işe uygun bir yaratılışta olduğunu unutmamak gerekir. Mesela argon gazı, ısı veya basınç ne olursa olsun, hiçbir kimyasalla ilişki oluşturmaz. Lambanın içinde akkor telden yayılan ısıdan etkilenen bir gaz olsaydı, lamba patlayabilir ya da tungsten ile tepkimeye girerek lambayı bozabilirdi. Sadece bu örnekte bile görüldüğü gibi kullarına karşı çok cömert olan Yüce Allah, doğadaki element ve malzemeleri insanların kullanımlarına en elverişli şekilde yaratmıştır.
Bu makale, İlmi Mercek Dergisi 02. sayı (Ağustos 2004) 47. sayfada yayınlanmıştır.
Bu eser 1.749 kez incelendi.
|
|
|
